Kural ve kullanım
Ulaçlar ya da bağlaç işlevi gören bu yapılar, iki eylemi veya durumu birbirine bağlayarak aralarındaki ilişkiyi belirtir. -ken, -ınca ve -arak eklerinin her birinin kendine özgü anlamı, kullanım alanı ve yapısı vardır.
-ken Eki
- Eş zamanlılık belirtir: bir eylem gerçekleşirken başka bir eylem de aynı anda gerçekleşmektedir.
- Örnek: Kahve içerken gazete okuyorum. Çalışıyorken telefon çaldı. Müzik dinleyerek değil, müzik dinlerken ders çalıştı.
- Fiil tabanına -ken eklenir; ünlü-ünsüz uyumuna tabi değildir: gelmek → gel-ken, vermek → ver-ken, olmak → ol-ken.
- Genellikle geçmiş zaman bağlamında kullanılır: Dün eve giderken arkadaşımı gördüm.
- Zamansal karşıtlık gösterebilir: Siz siyasetten bahsederken ben spordan bahsediyorum.
✅ Olumlu cümle örnekleri
| Türkçe | Türkçe |
|---|
| Kitap okunken müzik dinliyorum. | |
| Yemek pişirirken televizyon izliyorum. | |
⛔ Olumsuz cümle örnekleri
| Türkçe | Türkçe |
|---|
| Okunken gürültü duymuyorum. | |
| Uyumayken çalışıyorum. | |
❓ Soru cümlesi örnekleri
| Türkçe | Türkçe |
|---|
| Yürürken müzik dinler misin? | |
| Yemek yerken telefona bakıyor musunuz? | |